جورج ناتانيل كرزن ( مترجم : غلام على وحيد مازندرانى )

615

ايران وقضيهء ايران ( فارسي )

نرخ بهره را تا دوازده درصد تخفيف داد و مىگفته‌اند كه با بهرهء شش تا هشت درصد به خود شاه هم پول قرض داده بود . اين بانك ، ايرانيان را با پول كاغذى به صورت ارائه و پرداخت از پنج قران به بالا آشنا و مأنوس كرد و هركسى كه حامل آن اوراق بود وجه دريافت مىداشت و از اين كار در پايتخت استقبال شايانى نمودند . بعد از دو سال عمليات شعبهء اين بانك را در ايران بانك جديد شاهنشاهى با قيمت گزاف خريدارى و در شرايط نيك مساعد و مطلوب شروع به كار نمود با برنامه‌هاى وسيعى كه امكان رقابت را براى ديگران سخت دشوار ساخته است ، اينك رواج و اعتبار كار بانك شاهنشاهى ايران به حد اعلى است . بانك شاهنشاهى ايران - در سىام ژانويهء 1889 شاه امتيازنامهء مقدماتى بانك شاهنشاهى ايران را به نام بارن دورويتر امضاء كرد . در اينكه اين امتياز از جهاتى جبران آبرومندى دربارهء آن مرد محترم به مناسبت بدرفتارى كه در مورد امتياز معروف 1872 رويتر ديده بود به شمار مىرفت ، هم از امتياز نامه‌اى كه به نفع او صادر شد و هم از مفاد يكى از مواد آن استنباط مىشود كه مقرر داشت مبلغ 000 / 40 ليره وديعهء بارن دورويتر بابت امتياز سابق كه دولت ايران در سال 1873 بر خلاف حق ضبط كرده بود مسترد شود . تا پايان ژويهء 1889 ضمائم و موادى به قرارداد جديد الحاق گرديد . در ماه اوت دولت انگليس با فرمانى سلطنتى در بانكى كه به شرح فوق تشكيل يافته بود شراكتى سى ساله نمود . در اكتبر آگهى مربوط به اين بانك در لندن براى دعوت طالبان سهام منتشر شد و به اندازه‌اى اعتماد عمومى نسبت به اين جريان درخشان بود كه در عرض چند ساعت از تاريخ انتشار پانزده درصد بيشتر از سرمايهء اعلامى يك ميليون ليره سهام به فروش رفت . مواد امتيازنامه - در مجلدى جداگانه سواد امتيازنامهء اصلى بانك شاهنشاهى را درج خواهم كرد بنابراين در اينجا فقط به ذكر نكته‌هاى عمده‌تر آن اكتفا مىنمايم . امتياز از ژانويهء 1889 به مدت شصت سال اعطاء شده بود پايه و مايهء